ΚΑΛΩΣΟΡΙΣΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΩΣ ΘΑ ΕΡΘΕΤΕ ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΤΕ
 
Μορφές Αγώνα

 

α) Αγώνας ενάντια στο τραχύ ανάγλυφο του εδάφους.
β) Αγώνας ενάντια στις καιρικές συνθήκες.
γ) Αγώνας για διατήρηση της ταυτότητας τους.
δ) Αγώνας ενάντια στον κατακτητή, στην δουλειά και την καταδυνάστευση.

Η κοινότητα Πολύστυπου όπως και όλες οι άλλες κοινότητες στην γύρω περιοχή επιβίωσαν μέσα σε εποχές δύσκολες, σε χρόνους χαλεπούς και συνθήκες αντίξοες χάρις στον δυναμισμό τους, την εργατικότητα, την εφευρετικότητα, την επιμονή, την υπομονή και στην προσαρμοστικότητα τους για την αντιμετώπιση ποικίλων προβλημάτων.

(α) Με την εργατικότητα, την επιμονή και την υπομονή τους, στην ουσία δάμασαν τα άγρια βουνά και μετέτρεψαν τις επικλινείς κι απότομες πλαγιές σε ήμερους και καταπράσινους αμπελώνες και αμυγδαλεώνες, αφού πέτυχαν με χιλιάδες αναβαθμίδες τις λεγόμενες «δόμες» από επιτόπια πέτρα να εξημερώσουν το τραχύ άγριο και απροσπέλαστο ορεινό τοπίο σε θελκτικό παράδεισο. Ενώ στις βαθιές και άγριες κάποτε κοιλάδες με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και πείσμα δημιούργησαν τα περιβόλια και τους κήπους όπου η απέραντη αγάπη τους για την γη καλλιέργησε τους καταπράσινους οπωρώνες με λεπτοκαρυές, καρυδιές, μηλιές, αχλαδιές, ροδακινιές, βερυκοκιές, κορομηλιές από τη μια και τους λαχανόκηπους με κάθε λογής λαχανικά το καλοκαίρι από την άλλη.

Αυτές οι αρετές χαρακτηρίζουν μέχρι σήμερα τους κατοίκους της κοινότητας που αγωνίζονται σθεναρά εις πείσμα πολλών αντιξοοτήτων για να κρατηθούν ψηλά στις πανέμορφες βουνοπλαγιές τους. Οι άνθρωποι εδώ με το αδυσώπητο πείσμα τους δάμασαν την φύση και βγήκαν νικητές.

Δεν είναι μόνο ο αγώνας ενάντια στο ορεινό τραχύ, δύσβατο και απροσπέλαστο γεωγραφικό ανάγλυφο του τόπου που έπρεπε να εξημερωθεί. Ήταν και άλλες μορφές αγώνων όπως ο αγώνας ενάντια στις σκληρές καιρικές συνθήκες του χειμώνα και τις συχνές θεομηνίες και χαλαζοθύελλες του Μαΐου συνήθως προς τα μέσα και τα τέλη της άνοιξης.

(β) Οι γεωργικές καλλιέργειες προσαρμόστηκαν σύμφωνα με τις καιρικές συνθήκες, το έδαφος με την εξασφάλιση νερού από τις άφθονες πηγές. Οι κατοικίες κτίζονταν με τέτοιο τρόπο που έπρεπε να είναι ορθά προσανατολισμένες και ιδιαίτερα να αντιμετωπίζεται και το δριμύ ψύχος του χειμώνα, οι παγωνιές, τα χιόνια, οι βροχές. Ακόμα και η θερινή και χειμερινή ενδυμασία  και υπόδηση ήταν ανάλογες. Έτσι δημιουργήθηκε μια μορφή κατοικίας με τοπικό χαρακτήρα προσαρμοσμένη στις τραχιές καιρικές συνθήκες ιδιαίτερα του χειμώνα, που ήταν κι αυτός ένας δυναμικός αγώνας επιβίωσης.

(γ) Λόγω του ότι η Κύπρος στους τελευταίους οκτώ αιώνες «διήλθε δια πυρός και ύδατος», γνωρίζοντας διάφορους κατακτητές, οι κάτοικοι έπρεπε να διαφυλάξουν σαν κόρη οφθαλμού την Ελληνοχριστιανική τους ταυτότητα η οποία καθιερώθηκε γύρω στις αρχές του 4ου αιώνα μ.χ. Εδώ στον Πολύστυπο όπως και σε όλη την Πιτσιλιά οι κάτοικοι ανέπτυξαν ένα πανίσχυρο σύστημα συσπείρωσης, αλληλεγγύης, αγάπης, και ισχυρού δεσμού οικογενειακών σχέσεων, μεταξύ τους. Ο θεσμός της οικογένειας ήταν πάντα σφικτοδεμένος και η συνοχή του ήταν άρρηκτη. Ήταν περήφανοι γιατί ήσαν Χριστιανοί Ορθόδοξοι και Έλληνες. Παρ’ όλο που πέρασαν σε μια δουλεία 800 χρόνων εν τούτοις διατήρησαν αλώβητη την ταυτότητα τους. Πρωταρχικό ρόλο στην επιτυχία τους αυτή διαδραμάτισαν πάντα οι ιερείς εδώ στον Πολύστυπο όπως και σε όλα τα χωριά της γύρω περιοχής και γενικά η Ορθόδοξη Εκκλησία, με τους εκάστοτε κατά τόπους τοπικούς εκπροσώπους της. Η Εκκλησία εύρισκε τρόπο να εκπαιδεύει, να μορφώνει, να καλλιεργεί πνευματικά το ποίμνιο της και ιδιαίτερα τους «άρχοντες» και εκείνους οι οποίοι προορίζοντο να καταστούν ηγέτες στην κοινότητα. Έτσι η κοινότητα είχε πάντοτε ηγέτες δυναμικούς και μορφωμένους οι οποίοι δρούσαν και «διοικούσαν» με γνώμονα την ηθική και το δίκαιο. Είχαν δε πάντα σαν εμπνευστή και καθοδηγητή τους τον πολιούχο άγιο της κοινότητας που στην περίπτωση μας ήταν και είναι οι άγιοι Νικόλαος και ο Απόστολος Ανδρέας, μόνιμοι προστάτες και παραστάτες των κατοίκων του Πολύστυπου, εδώ και πολλούς αιώνες. Μόνιμη επίσης προστάτιδα και παραστάτιδα, ελπίδα και καταφύγιο των κατοίκων σε κάθε δύσκολη τους στιγμή, η Μεγαλόχαρη Παναγία η Θεομήτωρ που στιγμή δεν τους εγκατέλειψε ούτε και τους εγκαταλείπει ποτέ γιατί την έχουν παντοδύναμη σκέπη τους και χωμένη βαθιά στην καρδιά τους.

Η επιτυχία αυτή των κατοίκων της κοινότητας να διατηρήσουν μέχρι σήμερα την Ελληνοχριστιανική τους ταυτότητα οφείλεται στον συνεχή και αδιάπτωτο αγώνα τους ενάντια στα παρείσακτα στοιχεία και ιδιαίτερα στην βαθιά πίστη τους, στις Ελληνορθόδοξες ρίζες και την πανάρχαια ισχυρή τους παράδοση, στα γεμάτα ευγένεια και ανωτερότητα Ομηρικά ήθη και έθιμα τους.
(δ) Ο αγώνας ενάντια στην κάθε μορφής τυραννία και καταδυνάστευση ήταν ποικιλότροπος και είχε ξεκινήσει από την πρώτη στιγμή που έφθασαν εδώ οι Λουζινιανοί και αργότερα η δυναστεία των Ενετών, των Οθωμανών και τελευταίο το Βρετανικό αποικιακό καθεστώς στον μεγάλο ξεσηκωμό του Ελληνισμού το 1821 για ελευθερία και αξιοπρέπεια που σίγουρα είχε και η μικρή μας πατρίδα Κύπρος το μερίδιο της είχε και ο Πολύστυπος την συνεισφορά του όπως και όλα τα χωριά της γύρω περιοχής.

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες τουλάχιστον 4 οικογενειάρχες που γεννήθηκαν στον Πολύστυπο τον 18ο αιώνα ήσαν μέλη της Φιλικής Εταιρείας και μυήθηκαν γύρω στα 1816. Δύο από αυτούς ο Χ" Γιώρκης Κουρτέλλας και ο Χ" Χριστοφής Ματσίκκης που ήταν δυναμικά στελέχη πρόσφεραν ποικιλότροπες υπηρεσίες στον αγώνα του 21.

Υπάρχουν προφορικές πληροφορίες ότι 4 νέοι άνδρες από τον Πολύστυπο πολέμησαν σαν εθελοντές στην Ελλάδα σε διάφορα μέτωπα της Επανάστασης του 21, χωρίς κανένας να επιστρέψει στην Κύπρο.

Στην Επανάσταση «του Καλόγηρου» το 1830-1832 σύμφωνα με προφορικές πληροφορίες ο Ιωαννίκιος στρατολόγησε από τον Πολύστυπο για τις μάχες που έγιναν στο Τρίκωμο 22 παλικάρια, ενώ κατά μερικούς 24 και κατ’ άλλους 28 παλικάρια. Πρωταρχικό ρόλο στην Επανάσταση του Καλόγηρου διαδραμάτισε η Ιερά Μονή του Αποστόλου Ανδρέα στον Πολύστυπο με διάφορους τρόπους.

Στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο όπου η Κύπρος κλήθηκε ξανά για να υπερασπίσει την αρετή της Ελευθερίας είχε και ο Πολύστυπος το μερτικό του. Διάφορα παλικάρια της τότε εποχής κατατάχθηκαν στο Σώμα ημιονηγών και πολέμησαν στο Μακεδονικό Μέτωπο, στο Μέτωπο της Θράκης και αλλού.
Ανάμεσά τους οι:

 
Αντώνιος Μιχαήλ Κούρρης
Αριστόδημος Μιχαήλ Νικόλα Σιήππη
Ιωάννης Παπα Χριστοφόρου (μετέπειτα Παπα Ιωάννης Χ. Λοφίτης)
Ιωάννης Χ" Γιώρκη Χωρομέτρης
Ξενοφών Χ" Στυλλή Μούδουρου
Αγαθοκλής Χ" Χριστοδούλου
Γεώργιος Χ" Χριστοδούλου

Πιθανόν και άλλοι που αυτή την στιγμή μας διαφεύγουν και ζητούμε να μας συγχωρέσουν οι οικείοι των. Στα γεγονότα του 1931, στο βίαιο εκείνο ξέσπασμα και την έντονη διαμαρτυρία του Ελληνισμού της Κύπρου ενάντια στο Αποικιακό καθεστώς και τα γεγονότα του Κυβερνείου που ακολούθησαν, με θύματα εκατέρωθεν, πρωταρχικό ρόλο διεδραμάτισαν και δύο δυναμικά τότε στελέχη του Πολύστυπου, οι Στέφανος Α. Πρωτοπαπάς και Χριστοφής Ν. Πρωτοπαπάς.

Όταν στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο η υπόδουλη Κύπρος κλήθηκε να υπερασπίσει για ακόμα μια φορά το αγαθό της Ελευθερίας, μια ομάδα παλικαριών του Πολυστύπου έτρεξαν για να πυκνώσουν το Κυπριακό Σύνταγμα που πολέμησε στη Μέση Ανατολή, στην Αίγυπτο, τη Λιβύη, την Ιταλία, την Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Ανάμεσα του και οι πιο κάτω:
Αρεστής Κυριάκου Πεττεμερίδης.
Σωκράτης Ιωακείμ Κουρτελλίδης.
Νικόλας Χριστοφόρου Χ" Γιώρκη.
Χρίστος Ξενοφώντος Χ" Στυλλή Μούδουρου.
Γεώργιος Ιωάννου Χωρομέτρη.
Τηλέμαχος Αντωνίου Μιχαήλ.
Ανδρέας Χ" Παναγιώτης Λοΐζος
Χριστόδουλος Μιχαήλ Χ"Λοΐζου.
Ευριπίδης Κυριάκου Γιαπανάς.

Από αυτούς ο Νικόλας Χριστοφόρου Χ’Γιώρκη νυμφευμένος τότε και με 4 παιδιά έπεσε στο πεδίο της μάχης στην Αίγυπτο και βρίσκεται θαμμένος στην Ισμαηλία της Αιγύπτου.

Στον απελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου του 1955-59 ο Πολύστυπος έδωσε ξανά το παρόν του δυναμικά και με ενθουσιασμό. Με ηγέτη τον μ. Στέφανο Πρωτοπαπά μια ισχυρή προσωπικότητα της Κοινότητας, οργάνωσε την κοινότητα και την γύρω περιοχή.

Δεκάδες άνδρες και γυναίκες μυήθηκαν στον αγώνα και πλήθος εφήβων και νεανίδων πύκνωσαν τις τάξεις των αγωνιστών της Ε.Ο.Κ.Α. Η συνεισφορά του Πολύστυπου στον απελευθερωτικό αγώνα ήταν πολυσχιδής και ποικιλόμορφη. Δεκάδες ανδρών αγωνιστών συνελήφθηκαν και κλείστηκαν στα κρατητήρια με πρώτο τον μ. Παπα Ιωάννη Λοφίτη εφημέριο της Κοινότητας. Αρκετοί από αυτούς παρέμειναν στα κρατητήρια από 6 μέχρι 30 μήνες, ενώ 6 αγωνιστές που καταζητήθηκαν από το αποικιακό καθεστώς βγήκαν αντάρτες στα βουνά.

Την προσφορά τέλος του Πολύστυπου στον απελευθερωτικό αγώνα του 1955-59 επισφράγισε η ηρωϊκή θυσία δύο εκλεκτών τέκνων του, του Χρίστου Τσιάρτα που έπεσε στο πεδίο της μάχης στις 17 Μαρτίου 1956 κοντά στα Αγρίδια και του Ανδρέα Παναγιώτου που απεβίωσε από φρικτά βασανιστήρια στα κρατητήρια των Πλατρών στις 19 Νοεμβρίου 1956.

Στην καταστολή της Τουρκικής ανταρσίας ενάντια στο νόμιμο κράτος τον Δεκέμβριο του 1963 ο Πολύστυπος ήταν παρών με ομάδα εθνοφυλάκων.

Εις τα τραγικά γεγονότα της Τουρκικής εισβολής που ακολούθησε το πραξικόπημα της χούντας τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974, ο Πολύστυπος έλαμψε πάλι με την παρουσία του. Δεκάδες τέκνα του πολέμησαν στο χαράκωμα τον εισβολέα, ενώ έκτοτε 4 τέκνα του βρίσκονται δυστυχώς στο κατάλογο των αγνοουμένων του Κυπριακού δράματος. Τα άξια αυτά τέκνα του Πολύστυπου είναι οι:

Ανδρέας Αργυρού νυμφευμένος με παιδιά (3 παιδιά).
Παναγιώτης Παύλου νυμφευμένος με παιδιά (4 παιδιά).
Λοΐζος Σωκράτους Κουρτελλίδης
Ρένος Χριστοφόρου Χ"Λοΐζου .

Οι τραγικοί γονείς, σύζυγοι, τέκνα και λοιποί συγγενείς και ασφαλώς και σύμπασα η κοινότητα Πολυστύπου αναμένουν έκτοτε εναγωνίως την διακρίβωση της τύχης των ηρωϊκών τέκνων της είτε τούτα ευρίσκονται εν ζωή είτε όχι διά να τιμήσει επάξια τα λαμπρά παλικάρια της που θυσίασαν ότι εκλεκτό διέθεταν για την ελευθερία και την τιμή της μικρής μας πατρίδας, Κύπρου.

Για τον Πολύστυπο τα λόγια του ποιητή:
« Θέλει αρετήν και τόλμην η Ελευθερία »
ήταν παντοτινό βίωμα.